Ile dni wystarczy na Bornholm?
Na Bornholm wystarczy od 3 do 5 dni. Trzy dni pozwalają zobaczyć główne punkty: ruiny Hammershus na północy, Rønne z zabytkową starówką, plażę Dueodde na południu oraz jedno z miasteczek przy wybrzeżu. Pięć dni daje czas na rower, spacery po lasach i kilka plaż bez pośpiechu.
Wyspa ma 588 km² powierzchni, więc dojazd między atrakcjami zajmuje sporo czasu, zwłaszcza bez auta. Lepiej wybrać mniej punktów i zostawić zapas na spacer. Dobrym pomysłem jest jedna baza noclegowa na cały pobyt, zamiast przenoszenia się co dzień. Przy takim układzie każdy dzień ma jeden główny punkt, a reszta czasu zostaje na odpoczynek i spokojne spacery po miasteczkach.
Ogólny przegląd miejsc w całej Danii znajdziesz w artykule atrakcje Danii.
Jak dotrzeć na Bornholm?
Najczęściej jedzie się na Bornholm promem albo samolotem. Promy i katamarany łączą wyspę z kilkoma portami w krajach sąsiednich. Najczęściej statki cumują w Rønne, a część połączeń kończy się w Nexø. Trasy zmieniają się z sezonu na sezon, dlatego przed wyjazdem sprawdź aktualny rozkład i ceny biletów na oficjalnej stronie przewoźnika. Szczegóły o przewoźnikach znajdziesz w artykule o promie na Bornholm.
Na wyspie działa port lotniczy Bornholm Airport. Z lotniska do miasta dojedziesz autobusem lub taksówką. Dostępność tych połączeń warto sprawdzić przed podróżą na oficjalnej stronie Bornholm Airport.
Przed wyjazdem zwróć uwagę na godzinę przypłynięcia lub przylotu. Jeśli trasa kończy się późnym wieczorem, zaplanuj nocleg blisko portu lub lotniska, żeby nie jechać po ciemku przez obcą wyspę.
Hammershus: ruiny na północnym krańcu wyspy
Hammershus to ruiny średniowiecznej twierdzy na północnym krańcu wyspy. Stoi na wysokości 74 metrów nad poziomem morza. Mur wokół zamku ma 750 metrów długości. Warownię zbudowano w XIII wieku, a później była miejscem wielu walk.
W 1521 roku zajął ją król Chrystian II. W 1645 roku zdobyli ją Szwedzi pod wodzą Carla Gustafa Wrangla. W 1658 roku wyspiarze zbuntowali się przeciwko szwedzkiej załodze. Więziono tu Corfitza Ulfeldta z żoną Leonorą Christiną w latach od 1660 do 1661. Johann Conrad Dippel przebywał w więzieniu w latach od 1719 do 1724.
Twierdza przestała pełnić funkcję warowni w 1743 roku. Część zamku odbudowano około 1900 roku. Z murów rozciągają się widoki na morze. Na południe od zamku leży głęboka dolina i gęsty las. W pobliżu są też dwa naturalne stawy z wodą pitną, które dawniej zaopatrywały załogę. Przy zwiedzaniu wygodnie założyć buty na nierówny teren i wziąć coś do picia. Godziny wejścia i ceny wstępu sprawdź przed wyjazdem na oficjalnej stronie ruin Hammershus.
Rønne: starówka i muzea
Rønne to największe miasto wyspy i siedziba rady gminy. Najciekawsze są uliczki Laksegade i Storegade. Stoją przy nich zabytkowe domy, które kiedyś były siedzibami kupców i szlachciców.
W mieście są ciekawe muzea. Bornholms Forsvarsmuseum działa w okrągłej wieży Kastellet, zbudowanej w 1744 roku. Mury wieży mają 3,5 metra grubości. Bornholms Museum pokazuje historię wyspy od epoki paleolitu po czasy nowożytne, z wątkiem okupacji w czasie II wojny światowej. Erichsens Gård z 1806 roku też jest muzeum.
Budynek Hovedvagten z 1744 roku zbudowano z cegieł pochodzących z rozbieranego Hammershus. Teatr z 1823 roku nadal działa. Latarnia z 1880 roku przy nabrzeżu przestała pełnić służbę w 1989 roku. Kościół Skt. Nicolaj stoi w miejscu świątyni z XIII wieku. Część murów starszej budowli zachowała się.
Plac Store Torv służył kiedyś do wojskowych defilad. Dziś to najbardziej centralne miejsce miasta. Spacer od placu do nabrzeża zajmuje niewiele czasu, więc starówkę da się obejść bez pośpiechu w połowie dnia.
Dueodde: plaża z białym piaskiem
Dueodde leży na południowym krańcu wyspy. Piasek jest bardzo drobny i biały. Wydmy ciągną się na długość około 30 kilometrów, prawie bez przerwy, od miejscowości Haslemere. Najwyższe wydmy osiągają 12 metrów nad poziomem morza.

Okolica była kiedyś dużym obszarem piasku. W XVIII wieku posadzono tu sosny oraz trawy, które ograniczają przewiewanie piasku. Dziś Dueodde jest obszarem chronionym. Na plaży zbudowano kilkusetmetrowe drewniane kładki. Latarnia Dueodde z 1962 roku oferuje panoramiczny widok na okolicę.
Morze przy brzegu jest zwykle spokojne i płytkie na około 100 metrów od brzegu. Dalej dno szybko opada. Z przystanku autobusowego na plażę jest krótki spacer. Latem, w lipcu i sierpniu, plaża bywa bardzo zatłoczona. W lesie ukryte są ruiny niedokończonych niemieckich baterii z czasów wojny.
Plaże poza Dueodde
Dueodde nie jest jedyną plażą na wyspie. Balka to najpopularniejsza plaża Bornholmu. Ma kilka kilometrów długości, bardzo drobny piasek i płytką wodę.
Sandvig leży na północnym wybrzeżu. Chętnie odwiedzają ją mieszkańcy wyspy. Tuż obok znajduje się duży plac dla kamperów i przyczep, więc to dobra opcja dla podróżujących samochodem.
Antoinette leży na północ od Rønne, obok kempingu Nordskov. Ma sporo miejsca, nie ma tu tłumów. Hullehavn to mała plaża na obrzeżach Svaneke, wtopiona w klify. Jest tu deska do skoków do wody. Przy plaży działa kawiarnia z lodami i stolikami. Czasem odbywają się tu koncerty i potańcówki.
Svaneke, Gudhjem i Allinge-Sandvig
Svaneke to dobrze zachowane miasteczko na wschodnim krańcu wyspy, w pobliżu miejscowości Listed. Jest znane z galerii i artystów. W ciągu tygodnia odbywa się w nim tętniący życiem targ. Stare uliczki są przyjemne do spacerów.


Allinge-Sandvig to dwa sąsiadujące miasteczka. Mają setki starych domów o konstrukcji szachulcowej. Dom szachulcowy ma drewnianą konstrukcję wypełnioną gliną. Miasteczka leżą w pobliżu Hammershus, więc łatwo połączyć oba punkty w jeden dzień.
Gudhjem słynie z pięknych wschodów słońca. W pobliżu leży Bornholms Kunstmuseum, muzeum sztuki z ciekawą architekturą i położeniem nad morzem. W pobliżu jest też Medieval Centre, czyli mała odbudowana średniowieczna osada.
Okrągłe kościoły Bornholmu
Bornholm ma wiele okrągłych kościołów, jakich w Danii jest niewiele. Powstały w czasach średniowiecza, podobnie jak zamek Hammershus. Ich okrągły plan i grube mury sprawiają, że wyglądają inaczej niż typowe świątynie w reszcie kraju.
Najlepiej zaplanować je na trasę z północy na wschód wyspy, bo leżą w kilku miejscowościach, a nie w jednym mieście. Oglądanie kilku kościołów w jeden dzień jest realne, ale przy każdym warto zostać chwilę dłużej. Godziny otwarcia kościołów mogą się różnić, dlatego sprawdź je przed wyjazdem na oficjalnych stronach poszczególnych parafii lub gmin.
Wędzone śledzie i tradycja rybacka
Bornholm jest znany z wędzonych śledzi. Tradycja połowu ryb sięga średniowiecza. W XIII wieku śledź był głównym źródłem dochodu wyspy. Katolicy w czasie postu mogli jeść głównie ryby, więc popyt był duży.
W 1843 roku w Hasle powstała fabryka klinkieru, czyli cegły o wysokiej wytrzymałości. Stała się jednym z ważnych eksportów wyspy. Granit, z którego zbudowana jest wyspa, wydobywano od wieków.
W latach 70. i 80. XX wieku rybacy łowili tak dużo, że wielu się wzbogaciło. Nadmierne połowy sprawiły, że populacja ryb szybko spadła. Na początku lat 90. wielu rybaków straciło pracę. Spadek objął też firmy pracujące przy rybołówstwie na lądzie.
Almindingen i skały północy
Almindingen to duży las w środku wyspy. Rosną tu sosny i drzewa liściaste. Wiele szlaków prowadzi przez las, który jest chętnie odwiedzany przez turystów.
Na północy wyspy wznoszą się skalne formacje z granitu. Stromo opadają w stronę lasów. W tym krajobrazie leży Rytsker Højlyng, gdzie znajduje się głaz Rokkestenen. Waży około 35 ton. Rejon Slotslyngen przy Hammershus to dzika przyroda. Na wyspie są też Paradisbakkerne, Jons Kapel i Helligdomsklipperne.
Najwyższy punkt wyspy to Rytterknægten, na wysokości 162 metrów. W latach pięćdziesiątych XX wieku sztormy mocno uszkodziły lasy sosnowe i liściaste.
Jak poruszać się po wyspie?
Bornholm ma 588 km² powierzchni i 158 km linii brzegowej. Odległości między atrakcjami są spore, więc warto wybrać sposób poruszania się z góry. Wyspa leży około 37 km na południe od Szwecji. Polska, Szwecja i Niemcy są w odległości do 100 km.
Najlepszym sposobem na wyspie jest rower. Trasy prowadzą przez lasy, wzdłuż wybrzeża i między miasteczkami. Szczegóły znajdziesz w artykule rowerem po Bornholmie. Wypożyczenie roweru kosztuje różnie w zależności od firmy i czasu, dlatego ceny sprawdź u wybranego wypożyczalni, na jej oficjalnej stronie lub w kasie.
Autobusy łączą większe miejscowości. Jeśli nie chcesz jeździć rowerem, wybierz nocleg blisko centrum, na przykład w Rønne albo Nexø, i planuj wycieczki z wyprzedzeniem. Przy dłuższym dystansie między miasteczkami sprawdź w tym samym dniu, czy autobus wraca w porę.
Pogoda i kiedy jechać
Bornholm nazywany jest wyspą słońca. Granitowe skały magazynują ciepło z lata. Dzięki temu w wielu miejscach jest ciepło aż do października. Na wyspie rośnie lokalna odmiana figi, zwana Bornholms Diamant. Klimat pozwala jej rosnąć na zewnątrz.
Latem noce są krótkie, bo wyspa ma tylko około czterech godzin ciemności. Ten krótki czas nocy przyciągał artystów. Piaszczyste plaże na południu mają śródziemnomorskie światło i nastrój.
Lipiec i sierpień to najtłoczniejszy czas na plażach, zwłaszcza na Dueodde. Jeśli wolisz spokój, wybierz wcześniejszy lub późniejszy termin. Wiosną i jesienią na wyspie jest mniej ludzi, a krajobraz skał i lasów wygląda równie dobrze.
Historia wyspy w skrócie
Bornholm wielokrotnie zmieniał właściciela. W 1525 roku król Danii Fryderyk I oddał wyspę w zastaw Lubece na 50 lat, w zamian za pomoc w objęciu tronu. W 1645 roku Szwedzi zajęli wyspę, ale wkrótce ją oddali.
Po traktacie w Roskilde w 1658 roku wyspa została przekazana Szwecji. Wyspiarze się zbuntowali. Villum Clausen zastrzelił szwedzkiego dowódcę Johana Printzensköld 8 grudnia 1658 roku. Po buncie mieszkańcy oddali wyspę królom duńskim.
Po zarazie w połowie XIV wieku powstał Hammershus i okrągłe kościoły. Po II wojnie światowej wojska radzieckie wycofały się z wyspy dopiero w 1946 roku. W czasie zimnej wojny Bornholm był bazą radarową, która monitorowała Niemcy Wschodnie, Polskę i Związek Radziecki. 5 marca 1953 roku, w dniu śmierci Stalina, polski pilot Franciszek Jarecki wylądował na wyspie myśliwcem MiG-15. Uzyskał azyl.
Jak ułożyć plan na 3 do 5 dni?
Poniższa tabela pokazuje, jak rozłożyć najważniejsze punkty w czasie. Przy trzech dniach wybierz pierwsze trzy wiersze. Przy pięciu dniach zrealizuj cały plan.
| Dzień | Co zobaczyć |
|---|---|
| 1 | Rønne: starówka, muzea, teatr |
| 2 | Hammershus, Allinge-Sandvig i Slotslyngen |
| 3 | Dueodde i plaża Balka |
| 4 | Gudhjem, Medieval Centre i Bornholms Kunstmuseum |
| 5 | Almindingen i Svaneke z plażą Hullehavn |
Plan zakłada jedną bazę noclegową. Dni 2 i 4 są na północy wyspy, a dzień 3 na południu. Dzięki temu nie trzeba przemieszczać się przez całą wyspę dwa razy dziennie. Jeśli zostaje jeden wolny dzień, dobrze go przeznaczyć na rower albo plażę przy Sandvig.
Od czego zacząć planowanie?
Zacznij od dat wyjazdu i wyboru promu lub lotu, bo od nich zależy reszta planu. Sprawdź, czy wybrane połączenie działa w Twoim terminie. Godziny i ceny warto zweryfikować bezpośrednio u przewoźnika.
Potem wybierz bazę. Rønne daje dostęp do muzeów i miejskiej starówki. Północ wyspy jest blisko Hammershus i Allinge-Sandvig. Południe wygodnie łączy się z Dueodde i plażą Balka.
Na koniec sprawdź godziny otwarcia muzeów i ruin, bo mogą się różnić w zależności od sezonu. Zaplanuj w każdym dniu jeden główny punkt i zostaw czas na spacer.
Atrakcje Bornholmu w sztuce: szkoła malarzy z Bornholmu
Na początku XX wieku na wyspie pracowało wielu znanych artystów. Ich grupę nazywa się dziś szkołą malarzy z Bornholmu. Oprócz Oluf Høst należeli do niej Karl Isaksson ze Szwecji oraz Duńczycy: Edvard Weie, Olaf Rude, Niels Lergaard i Kræsten Iversen.
Malarze przyjeżdżali tu między innymi ze względu na szczególne światło. Latem noce są bardzo krótkie, bo wyspa ma tylko około czterech godzin ciemności. Wielu wczesnych duńskich artystów malowało widoki Hammershus. Jednym z najbardziej znanych obrazów jest praca Antona Eduarda Kieldrupa z 1848 roku, którą można oglądać w Bornholm Art Museum.
Dla osób zainteresowanych sztuką dobrym miejscem jest Bornholms Kunstmuseum koło Gudhjem. To największa kolekcja sztuki na wyspie. Muzeum słynie z nowoczesnej architektury i położenia nad morzem. Wizytę warto połączyć z wyprawą na północ wyspy, bo tam leżą najważniejsze ruiny i miasteczka przy wybrzeżu.
Ślady wojny na Bornholmie: baterie, V-1 i kapitulacja garnizonu
Ślady II wojny światowej widać w kilku miejscach wyspy. W lesie przy Dueodde zachowały się ruiny dwóch niemieckich baterii dział, Bornholm Süd. Wehrmacht zaczął je budować w 1940 roku. W 1941 roku prace przerwano, bo żołnierzy przeniesiono do Kristiansand w Norwegii, gdzie budowano baterię Vara.
Wcześniej, 22 sierpnia 1942 roku, na Bornholmie rozbił się pocisk V-1 podczas próby. Jego głowica była atrapą z betonu. Duński oficer marynarki sfotografował i opisał szczątki, a informacja trafiła do brytyjskiego wywiadu. Okazało się, że rakieta pochodziła z Peenemünde. Była to jedna z pierwszych oznak niemieckich prac nad bronią latającą.
W maju 1945 roku na wyspę wylądowały wojska radzieckie. Przed lądowaniem, 7 i 8 maja, Sowieci zbombardowali dwa główne miasta wyspy. Duża część cywilów schroniła się wcześniej na obrzeżach miast, dlatego liczba ofiar była stosunkowo niska. Po krótkiej walce niemiecki garnizon, liczący około dwunastu tysięcy żołnierzy, skapitulował.
Link partnerski Rønne: loty. Zobacz połączenia lotnicze
