Co znaczy hygge i skąd się wzięło?
Hygge to słowo z języka duńskiego i norweskiego. Opisuje przytulny, zadowolony nastrój, który rodzi się z wygody i dobrego towarzystwa. Angielskie tłumaczenie „cozy” oddaje tylko część tego znaczenia, dlatego wielu badaczy uważa, że trudno przełożyć je dosłownie.
Słowo pojawiło się w piśmie duńskim w XIX wieku i przez długi czas było zwykłym określeniem. Dopiero pod koniec XX wieku zaczęto traktować hygge jako ważną część duńskiej tożsamości kulturowej. W Norwegii jest ono bardziej zwykłym słowem, podobnym do określenia „przytulnie”.
Pochodzenie nie jest pewne. Według jednej z hipotez wywodzi się ze staronordyckiego słowa oznaczającego „myśleć”, według innej z pojęcia nastroju i umysłu. Jeśli planujesz wyjazd, przed wyjazdem warto przejrzeć atrakcje Danii, bo hygge to część codziennego życia, a nie osobna atrakcja.
Jak wygląda hygge w domu na co dzień?
W duńskich domach hygge zaczyna się od światła. Zapala się świece i ustawia lampy tak, by pokój był ciepły, a nie jasny i surowy. Liczy się też wygoda: koce, miękkie tkaniny i meble, które służą długo.
Zimą wiele osób gotuje w domu od podstaw, na przykład piecze ciasta albo przygotowuje klopsiki. Stół służy do wspólnego jedzenia, a nie tylko do szybkiego posiłku. Hygge wpływa też na wnętrza przez cały rok, bo duński wystrój stawia na prostotę i naturalne materiały.
Meik Wiking, autor książki The Little Book of Hygge, opisał w Manifeście Hygge dziesięć ideałów: atmosferę, obecność, przyjemność, równość, wdzięczność, komfort, wspólnotę, harmonię, rozejm i schronienie. Według niego są to ważne cechy dobrego życia. Dla podróżnika to ciekawa wskazówka, jak filozofia hygge wygląda w prywatnym duńskim domu, a nie w hotelowym pokoju.
Czy hygge jest tylko zimą?
Na pierwszy rzut oka hygge kojarzy się z jesienią i zimą. Tradycje świąteczne, takie jak ciasta, swetry, gorąca czekolada i zupy, rzeczywiście pasują do chłodnych miesięcy. Hygge pojawia się jednak przez cały rok, także latem.
Latem hygge to przede wszystkim czas spędzany na zewnątrz. Należą do niego pikniki, grillowanie, koncerty, jarmarki uliczne i jazda na rowerze. Wspólne jedzenie i rozmowy w ogrodzie czy na plaży mają tę samą cechę co zimowy wieczór przy świecach: są spokojne i bliskie.
W poradnikach o hygge latem pojawia się też porada, by odświeżyć przestrzeń domową. Obejmuje ona oddanie starym meblom drugiego życia, dodanie roślin do wnętrza, porządkowanie oraz zmianę tekstyliów zależnie od pory roku. Dla turysty najłatwiej poczuć to w ogródkach kawiarni i na miejskich placach, gdzie ludzie siedzą długo i bez pośpiechu.
Gdzie hygge wpływa na zakłady karne i gry?
Hygge wpływa nawet na duńskie zakłady karne. Badacze przeprowadzili wywiady z kobietami odbywającymi karę i stwierdzili, że mogą nosić własne ubrania. Starają się też urządzić cele jak najprościej i przytulniej. Wnioski badania wskazywały, że takie podejście służy tym kobietom.
Hygge jest widoczne także w grach wideo. Duńscy gracze aktywnie dbają o poczucie wspólnoty i pilnują, by w wirtualnych przestrzeniach panowała zgoda. Zdarza się, że społeczność moderuje zachowania wobec innych, a nawet osiągnięcia w grze, żeby utrzymać harmonię. Kilka badań wiąże granie u młodych Duńczyków z lepszymi umiejętnościami społecznymi i wynikami w nauce.
Również uczelnie wykorzystują ten motyw. Uniwersytet w Kopenhadze wskazuje przytulność jako jeden z powodów, dla których studenci z zagranicy powinni tam studiować. Hygge działa więc nie tylko w domach, ale i w instytucjach, które chcą przyciągać ludzi.
Czy hygge to klucz do szczęścia?
Instytut badań szczęścia w Kopenhadze badał, jak hygge, duńska sztuka szczęścia, wpływa na społeczeństwo duńskie. Zwolennicy tej idei twierdzą, że wspólne, spokojne czynności zmniejszają napięcie i niepokój, a jednocześnie budują więź między ludźmi.
Według tych opisów wspólne przeżycia mogą wywoływać poczucie bliskości, ciepła i bezpieczeństwa, a przypisuje się to uwalnianiu oksytocyny. Nie jest to medyczna obietnica, lecz opis doświadczeń, które wielu ludzi uznaje za kojące.
Do praktyk hygge zalicza się świece i oświetlenie, obcowanie z przyrodą, kąpiele i masaż, koce, a także uważność, na przykład prowadzenie dziennika. Część osób łączy je z medytacją albo modlitwą. Podróżnik nie musi robić nic specjalnego. Wystarczy wybrać miejsce, w którym można spokojnie usiąść i porozmawiać.
Gdzie w Danii poczuć hygge w podróży?
Najłatwiej poczuć hygge w Kopenhadze, bo miasto łączy kanały, parki i kawiarnie. Spacer po dzielnicach Kopenhagi warto zacząć od Christianshavnu, gdzie są liczne kanały i przytulne kawiarnie. Vesterbro ma na głównej ulicy Istedgade kawiarnie i bary, a Nørrebro jest jedną z najbardziej żywych części miasta, szczególnie wzdłuż Nørrebrogade.
Frederiksberg zachował spokojny, konserwatywny klimat wokół dawnego zamku. Østerbro jest zamożną i przytulną dzielnicą na północ od centrum, z Małą Syrenką i zabytkową cytadelą Kastellet. Z Kopenhagi do Malmö w Szwecji prowadzi most nad Sundem, który łączy oba miasta koleją i drogą.
Poza stolicą warto zajrzeć do Odense na Fionii. Jego historyczne centrum ma wąskie, brukowane uliczki z zabytkowymi i nowoczesnymi budynkami, a miasto jest miejscem urodzenia Hansa Christiana Andersena. Kto szuka spokojnego miejsca, znajdzie je na mniejszych wyspach, choć tam trzeba bardziej planować dojazd.
Jakie miejsca popkultury kojarzą się z hygge?
Słowo hygge zyskało rozgłos poza Danią. W 2016 roku Collins English Dictionary uznał je za drugie w rankingu słowo roku w Wielkiej Brytanii, zaraz po słowie „Brexit”. Wcześniej w Wielkiej Brytanii ukazało się kilka książek o hygge, między innymi autorstwa Meika Wikinga.
W musicalu Frozen na Broadwayu drugi akt otwiera piosenka „Hygge”, która opowiada o wygodzie, radości i byciu razem. Tytułu używa też marka IKEA w swoich kampaniach, co pokazuje, jak mocno to pojęcie przeniknęło do wzornictwa wnętrz.
Hygge pojawia się także w serialach i powieściach. Dla czytelników i widzów to pojęcie kojarzące się ze spokojną atmosferą, ciepłym wnętrzem i dobrym towarzystwem. Warto pamiętać, że w popkulturze hygge często bywa uproszczone do estetyki świec i swetrów, podczas gdy w Danii chodzi przede wszystkim o relacje z ludźmi.
Jakie słowa w innych językach oznaczają podobny nastrój?
Wiele języków ma słowa opisujące podobny stan. Po szwedzku „lagom” znaczy „nie za dużo, nie za mało” i odpowiada wartościom zbliżonym do hygge. Po norwesku „koselig” oznacza przytulność, ciepło i bycie razem w przyjemnym otoczeniu.
Holenderskie „gezelligheid” dotyczy komfortu i przytulności, ale ma bardziej towarzyski charakter niż duńskie hygge. Niemieckie „Gemütlichkeit” opisuje stan ciepła, życzliwości i przynależności. Szwedzkie „mysig” oznacza przyjemną, ciepłą atmosferę wspólnoty.
Są też pojęcia spoza regionu. W Finlandii sisu to odwaga i wytrwałość w trudnych chwilach, a na Islandii „þetta reddast” oznacza mniej więcej „jakoś to będzie”. W Kostaryce „pura vida” wyraża beztroską i optymizm. Każde z nich pokazuje inny sposób radzenia sobie z chłodem, trudem i codziennością.
Od czego zacząć planowanie wyjazdu z hygge?
Zacznij od wyboru bazy. Kopenhaga daje najwięcej okazji do spokojnych kawiarni i spacerów, a mniejsze miasta i wyspy oferują ciszę. Jeśli dojeżdżasz promem, sprawdź prom do Danii i wybierz połączenie pasujące do planu. Aktualne rozkłady i przewoźników sprawdź na oficjalnej stronie przewoźnika promowego.
Zaplanuj czas na wolne popołudnie w jednym miejscu. Hygge nie polega na zaliczaniu atrakcji, tylko na przebywaniu w miejscu bez pośpiechu. Dobrze sprawdza się kawiarnia z widokiem na kanał, park w słoneczny dzień albo wspólna kolacja w mieszkaniu.
Pakuj się z myślą o pogodzie. Zimy w regionie bywają ciemne, zimne i mokre, więc ciepły sweter i wygodne buty są przydatne przez cały rok. Hygge zaczyna się wtedy, gdy czujesz się komfortowo.
